Sự đứt gãy trong chính sách điều hành tại Manila không chỉ khiến giá năng lượng leo thang mà còn đẩy an ninh lương thực vào thế kẹt, trực tiếp ảnh hưởng đến hạt gạo xuất khẩu của Việt Nam.
Hạt gạo Việt trước “vở hài kịch” phòng vệ thương mại tại Manila
Dù đang trong tình trạng an ninh lương thực mong manh, chính phủ Philippines lại có những bước đi gây tranh cãi nhắm vào mặt hàng gạo nhập khẩu, đặc biệt là từ nguồn cung chiến lược Việt Nam.
-
Đòn điều tra tự vệ bất ngờ: Bộ Nông nghiệp Philippines đã khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu đối với hàng loạt sản phẩm gạo (từ gạo lứt đến gạo vỡ) trong giai đoạn 5 năm gần đây. Đáng chú ý, thời kỳ xem xét kéo dài đến tận tháng 8/2025, tạo ra áp lực tâm lý lớn cho các nhà xuất khẩu.
-
Nghịch lý “vừa cầu cứu vừa áp thuế”: Động thái này diễn ra ngay sau khi Việt Nam thực hiện chiến dịch “tiếp máu” khẩn cấp. Chỉ trong nửa đầu tháng 4/2026, 40 chuyến tàu gạo Việt đã dồn dập cập cảng Manila để giải cứu kho dự trữ quốc gia Philippines khi chỉ còn đủ dùng trong đúng 9 ngày.
-
Vị thế không thể thay thế: Hiện Việt Nam chiếm hơn 50% thị phần gạo nhập khẩu tại đây. Việc chính quyền Manila duy trì thái độ “vừa đấm vừa xoa” đang gây khó khăn trực tiếp cho đối tác cung ứng quan trọng nhất, đe dọa đến sự ổn định giá cả thực phẩm của chính người dân nước họ.
Góc nhìn chuyên gia: Khủng hoảng năng lượng-bài toán tự chủ vĩ mô
Phân tích về những diễn biến tại khu vực, các chuyên gia kinh tế chỉ ra những lỗ hổng trong tư duy quản lý khiến một quốc gia rơi vào tình trạng “khẩn cấp năng lượng” dù lối thoát luôn hiện hữu.
Hệ lụy từ tư duy chư hầu trong an ninh năng lượng
Chuyên gia nhận định việc Manila không dám tự quyết mua dầu từ Nga nếu chưa được Washington cấp phép là một sai lầm về mặt lợi ích dân tộc. Khi giá xăng tại Manila chạm ngưỡng 60.000đ/lít, việc đặt niềm tin vào các chính sách miễn trừ tạm thời thay vì tìm kiếm phương án dự phòng Plan B đã đẩy xã hội vào cảnh hỗn loạn và biểu tình.
Khuyến cáo thực tiễn cho lộ trình kinh tế nông nghiệp
-
Chủ động bảo vệ mã số vùng trồng: Với các đòn phòng vệ thương mại ngày càng dày đặc, doanh nghiệp và nhà nông cần chuẩn bị hồ sơ dữ liệu sạch, minh bạch để vô hiệu hóa các cáo buộc vô lý.
-
Chuyển đổi từ sản xuất sang kinh tế: Chuyên gia nhấn mạnh, thay vì chỉ tập trung vào năng lượng sản xuất trên đồng ruộng, nhà nông cần bám sát các biến động chính trị thế giới. Việc nắm bắt nhịp độ của các thị trường như Philippines sẽ giúp bà con chốt giá và thời điểm thu hoạch tối ưu nhất, tránh bị cuốn vào các vòng xoáy áp thuế đột ngột.