Bước vào vụ lúa Hè Thu 2026, lẽ ra không khí xuống giống phải hối hả, nhộn nhịp. Nhưng dạo quanh các cánh đồng Miền Tây lúc này, đâu đâu cũng vương vấn tiếng thở dài. Chi phí vật tư leo thang, giá nông sản bấp bênh khiến nhiều bà con rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”, buộc phải chọn giải pháp “thắt lưng buộc bụng”: Dùng lúa thịt của vụ trước để làm giống cho vụ này.
Gánh nặng chi phí “ăn” mòn lợi nhuận
Khác với niềm vui trúng mùa, được giá ở vụ Đông Xuân, bước sang vụ Hè Thu năm nay, nhiều bà con nông dân đang phải đắn đo suy nghĩ xem có nên xuống giống tiếp hay không. Bài toán kinh tế lúc này quả thật quá đỗi khắc nghiệt.
Không chỉ giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật vẫn giữ ở mức cao, mà ngay cả chi phí máy cắt, ghe vận chuyển cũng tăng vọt. Gồng mình gánh vác hàng tá chi phí khổng lồ trên chính mảnh ruộng của mình, nhiều nông dân xót ruột khi thấy lợi nhuận cuối vụ chẳng còn lại bao nhiêu, thậm chí là đối mặt với nguy cơ thua lỗ nếu thời tiết không thuận lợi.
Giải pháp “tiết kiệm cực đoan” được nhiều hộ đưa ra lúc này là: Thay vì mua lúa giống cấp xác nhận, bà con tự chừa lại lúa thịt từ vụ Đông Xuân để sạ cho vụ Hè Thu. Qua khảo sát thực tế, có những khu vực tỷ lệ nông dân dự định bỏ vụ hoặc giảm diện tích canh tác có thể lên đến 30%.
Doanh nghiệp lúa giống cũng “ngồi trên đống lửa”
Sự dè dặt của bà con kéo theo một hệ lụy dây chuyền: Các đại lý và công ty cung ứng lúa giống cũng đang đối mặt với áp lực tồn kho khổng lồ.
Để chuẩn bị cho vụ Hè Thu 2026, các doanh nghiệp đã phải sản xuất, sấy khô và bảo quản lúa giống từ vụ Đông Xuân nhằm đảm bảo hạt chắc, tỷ lệ nảy mầm cao. Giờ đây, khi sức mua “đứng bóng”, lượng giống tồn kho nằm chờ trong kho bãi trở thành gánh nặng tài chính không hề nhỏ. Chưa kể, nếu sản xuất lúa giống ngay trong vụ Hè Thu, rủi ro mưa bão làm đổ ngã, lép hạt lại càng khiến doanh nghiệp thêm phần chật vật.
Tiết kiệm trước mắt, nhưng rủi ro nào đang chực chờ?
Đứng ở góc độ kỹ thuật nông nghiệp, việc sử dụng lúa thịt làm giống là một giải pháp tình thế dễ hiểu để bà con giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro rất lớn mà chúng ta cần lường trước:
-
Tỷ lệ nảy mầm kém: Lúa thịt không qua quy trình sàng lọc và bảo quản chuẩn như lúa giống xác nhận, dẫn đến tỷ lệ nảy mầm không đồng đều, lúa lên lưa thưa.
-
Nguy cơ bùng phát dịch bệnh: Lúa tự để giống rất dễ mang theo mầm bệnh từ vụ trước (như nấm bệnh, vi khuẩn). Khi xuống giống, kết hợp với thời tiết nắng mưa thất thường của vụ Hè Thu, lúa sẽ rất mẫn cảm, sức đề kháng yếu, dễ bị tấn công bởi đạo ôn, rầy nâu và đặc biệt là tình trạng lúa cỏ (lúa ma).
-
Năng suất sụt giảm: Lúa thoái hóa giống chắc chắn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ và chất lượng hạt gạo khi xuất bán.
Lời khuyên từ chuyên gia : Ngành nông nghiệp hiện đang khuyến cáo bà con giảm lượng giống gieo sạ xuống còn 80 – 100 kg/ha để vừa tiết kiệm chi phí, vừa tạo độ thông thoáng giúp lúa ít sâu bệnh.
Nếu trong trường hợp “bí quá” bắt buộc phải dùng lúa thịt, bà con đặc biệt lưu ý khâu xử lý hạt giống trước khi ngâm ủ để diệt trừ nấm bệnh sơ bộ. Đồng thời, cần thăm đồng thường xuyên ở giai đoạn đẻ nhánh và làm đòng để có phương án sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật phòng ngừa kịp thời, bảo vệ thành quả lao động của mình.
Theo số liệu từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (tháng 4/2026), diện tích gieo sạ lúa vụ Hè Thu 2026 tại ĐBSCL ước đạt trên 1,5 triệu ha. Hiện nay, lượng giống gieo sạ bình quân tại ĐBSCL vẫn còn ở mức cao, dao động từ 120 – 150 kg/ha. Ngành nông nghiệp đang khuyến khích nông dân giảm lượng giống xuống còn 80 – 100 kg/ha để tiết kiệm chi phí và giảm sâu bệnh.
Vụ Hè Thu dẫu còn nhiều chông gai, nhưng với kinh nghiệm dày dặn của bà con Miền Tây, cộng thêm sự đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật sát sao, chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng vào một vụ mùa bình an và gặt hái được những thành quả xứng đáng!